Ochrona

Czy chorób w przechowalni można uniknąć?

Kwitnienie roślin sadowniczych jest okresem szczególnego zagrożenia ze strony chorób infekcyjnych, gdyż kwiaty, będące bardzo delikatnymi organami, są podatne na zakażenie przez różne grzyby i bakterie.

fot. Bryk

Od infekcji kwiatów rozpoczyna się wiele groźnych chorób, takich jak szara pleśń truskawki, maliny i borówki wysokiej, brunatna zgnilizna drzew pestkowych, zaraza ogniowa, rak bakteryjny drzew pestkowych. W przypadku jabłoni do takich chorób należą szara pleśń jabłek (Botrytis cinerea), zgnilizna jabłek powodowana przez Neonectria galligena i odśrodkowe gnicie jabłek (Fusarium spp.).

Powtórka z botaniki

Kwiat jabłoni jest zbudowany z kielicha, korony, pręcikowia i słupkowia. Kielich to małe, zielone działki, a korona jest złożona z dużych płatków (białych, białoróżowych lub różowych), pachnących, aby przywabiały owady zapylające. Pręcikowie (męski organ rozrodczy) składa się z kilku pręcików z pylnikami, natomiast słupek (żeński organ rozrodczy) jest zbudowany z szyjki, znamienia i zalążni. Znamię słupka u kwiatów jabłoni jest grube, „lepkie”, co ułatwia przyczepienie się pyłku, ale także zarodników grzybów lub bakterii. Po zapyleniu i zapłodnieniu kwiatu następuje rozrost zalążni, z której powstaje owoc, a pozostałe części kwiatu albo opadają (płatki), albo zasychają i pozostają na zawiązku w tzw. zagłębieniu kielichowym osłoniętym działkami kielicha. Jeżeli w czasie kwitnienia panuje deszczowa pogoda lub rosa, a wilgoć długo utrzymuje się wewnątrz kwiatów, może dojść do zakażenia słupków oraz innych części kwiatów. Duży udział w zakażeniu ma wiatr, a także owady zapylające, które mogą przenosić razem z pyłkiem zarodniki grzybów i bakterii. Po zakażeniu przez grzyby rzadko dochodzi do zgorzeli kwiatów jabłoni, inaczej niż w przypadku np. zakażenia przez bakterię Erwinia amylovora, sprawcę zarazy ogniowej. Grzyby najczęściej zasiedlają kwiaty, bytują bezobjawowo na ich zasychających częściach.

Pomocny test

W celu stwierdzenia, czy doszło do infekcji kwiatów jabłoni przez grzyby, 2–3 tygodni po kwitnieniu wykonuje się tzw. test szalkowy. Polega on na wycięciu z zawiązka jabłka części kielichowej i rozdzieleniu w warunkach aseptycznych na słupek, pręciki i działki kielicha, a następnie na wyłożeniu tych części na pożywkę agarową o składzie odpowiednim dla wzrostu grzybów. Szalki z pożywką umieszcza się w temperaturze 22–23°C i po kilku dniach dokonuje obserwacji. Jak widać na załączonej fotografii, z wyłożonych resztek kwiatowych wyrastają różne grzyby: białoszara grzybnia jest charakterystyczna dla Botrytis cinerea, różowo-pomarańczowa – dla grzybów Fusarium spp. lub Neonectria spp., a szarozielonkawa – dla Alternaria spp. Wzrost grzybów na pożywce świadczył o ich obecności w zagłębieniu kielichowym zawiązka. Od warunków pogodowych i podatności tkanki zależy, czy będą one się dalej rozwijać i wywołają chorobę.

Sprawcy suchej zgnilizny przykielichowej

Jeżeli pogoda po kwitnieniu jest nadal deszczowa, to na zawiązkach może rozwinąć się sucha zgnilizna przykielichowa powodowana przez Botrytis cinerea lub Neonectria galligena. Szczególnie drugi z tych gatunków jest ostatnio odnotowywany coraz częściej, ponieważ w wielu sadach występuje rak drzew owocowych. Na dużych zrakowaceniach na pniach i gałęziach lub drobnych zgorzelach na młodych pędach tworzą się obficie zarodniki N. galligena stanowiące źródło zakażenia kwiatów. Stwierdzono np., że po izolacji grzybów z jabłek odmiany Ligol z objawami suchej zgnilizny przykielichowej aż w ponad 60% przypadków sprawcą choroby był grzyb N. galligena, a tylko w 25% – B. cinerea.

Różne objawy

W przypadku zakażenia przez B. cinerea pierwszym symptomem jest czerwono-fioletowe zabarwienie skórki zawiązka owocu u podstawy działek kielicha. Następnie miąższ pod skórką zaczyna gnić, mięknie na głębokość 2–3 mm i brązowieje, jednak zgnilizna nie rozwija się dalej. Powierzchnia zgnilizny zapada się i wysycha, tworząc suche, brązowe, pojedyncze plamki z ciemniejszą obwódką. Natomiast w przypadku zakażenia przez N. galligena powstaje ciemnobrązowa, płytka zgnilizna otaczająca cały kielich. Zgnilizna jest duża, zawiązek ulega deformacji, żółknie, jabłko nie dorasta do normalnych rozmiarów, bardzo często opada.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 2 stron.

Zdjęcia do artykułu

Rozwój grzybów: szalka z lewej – bezpośrednio po wyłożeniu części kielicha na pożywkę, cztery szalki z prawej – po kilku dniach inkubacji fot. Bryk
Szara pleśń (Botrytis cinerea) – początek gnicia w chłodni fot. Bryk
Gnicie jabłek w chłodni zaczynające się wokół kielicha spowodowane zakażeniem kwiatów przez Neonectria galligena fot. Bryk
Odśrodkowe gnicie jabłek (Fusarium spp.) – z zewnątrz fot. Bryk
Odśrodkowe gnicie jabłek (Fusarium spp.) – na przekroju fot. Bryk

Zobacz także

Zobacz wszystkie

POZOSTAŁE TYTUŁY WYDAWNICTWA

Hortpress Sp. z o. o. | Realizacja Azure

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody