Ochrona

Choroby kory i drewna

To jedne z najgroźniejszych chorób w uprawach sadowniczych. Przyczyniają się do powstawania nieodwracalnych uszkodzeń kory pędów, a także do rozkładu drewna. Na drzewach ziarnkowych najczęściej występują zgorzel kory, rak drzew owocowych oraz srebrzystość liści. W uprawie wiśni, czereśni, brzoskwini i moreli największe zagrożenie stanowi rak bakteryjny oraz brunatna zgnilizna. Zwalczanie tych chorób nie jest łatwe. Dlatego też duże znaczenie ma zapobieganie infekcjom pędów przez powstające na nich rany.

Większość patogenów wywołujących choroby kory i drewna poraża także owoce, co prowadzi do ich gnicia w sadzie lub podczas ich przechowywania. Co więcej, rany zgorzelinowe, nekrozy i zrakowacenia sprzyjają powstawaniu licznych uszkodzeń mrozowych kory. Te zaś są miejscem infekcji dla pasożytniczych grzybów i bakterii w kolejnym sezonie wegetacyjnym.

Przyczyną zwiększającego się zagrożenia tymi patogenami jest stosunkowo niska skuteczność fungicydów zalecana w Integrowanej Produkcji. Nie bez znaczenia jest także daleko idąca redukcja ilości cieczy roboczej w trakcie opryskiwania sadów towarowych. W przypadku upraw intensywnych – o większym zagęszczeniu nasadzeń – występowanie objawów chorobowych na przewodnikach młodych drzewek często wiąże się z koniecznością usunięcia całych roślin. Podstawową metodą ochrony jest zaś wycinanie porażonych pędów poniżej miejsca zakażenia. Grzyby i bakterie, będące sprawcami tych groźnych chorób, najczęściej wnikają bowiem w głąb pędów przez wszelkiego rodzaju uszkodzenia kory. Dlatego też bardzo ważne jest zabezpieczanie powstałych ran za pomocą past, maści lub farby emulsyjnej z 2% dodatkiem fungicydu (Topsin M 500 SC). Rany po cięciu (w zależności od okresu, kiedy jest ono wykonywane) mogą być wrotami infekcji w sprzyjających dla patogena warunkach nawet przez okres dwóch miesięcy. Dlatego też niezwykle ważny z punktu widzenia fitosanitarnego jest przebieg warunków pogodowych po powstaniu ran i szybkość zasklepiania i regeneracjii uszkodzonych tkanek.

Zgorzel kory jabłoni

To najczęściej występująca w polskich sadach choroba kory. Kora porażonych pędów, począwszy od miejsca ich przycięcia, brunatnieje, zapada się, łuszczy i zamiera. Na starszych gałęziach występują zaś podłużne, pasowate nekrozy. Z kolei wielkość i rodzaj ran zależą od terminu infekcji.

Najgroźniejsze są zakażenia jesienne, gdyż prowadzą do powstania rozległych ran obejmujących cały obwód porażonego pędu lub pnia. Grzyby zimują w ranach zgorzelinowych kory lub jako pasożyty na obumarłych owocach. Źródłem zakażeń są konidia powstające w jasnoszarych skupieniach na porażonej korze. Wnikają one do pędów przez rany powstałe na skutek uszkodzeń mechanicznych (szczepienie, okulizacja, cięcie, podkrzesywanie, żerowanie owadów) lub – rzadziej – przez rany po opadłych liściach i zerwanych owocach.

Zgorzel kory powodują grzyby z gatunku Neofabraea malicorticis, N. alba. Grzyby powodujące zgorzel kory jabłoni są również sprawcami gorzkiej zgnilizny jabłek, która jest jedną z najgroźniejszych chorób przechowywanych owoców. Do zakażeń jabłek dochodzi w okresie od połowy czerwca aż do zbiorów. Strzępki kiełkujących zarodników wnikają do owoców przez przetchlinki. Objawy chorobowe pojawiają się dopiero po kilku miesiącach, gdy owoce osiągną dojrzałość konsumpcyjną. • Profilaktyka i zwalczanie: w celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia infekcji zaleca się stosowanie wczesną wiosną, bezpośrednio po cięciu, preparatów z grupy benzimidazoli (Topsin M 500 SC). Chemiczna ochrona wskazana jest również po gradobiciu od fazy wzrostu zawiązków do zbiorów. Świeże rany powstałe po formowaniu koron lub w wyniku uszkodzeń mechanicznych warto zabezpieczać pastą zawierającą tiofanat metylu (Funaben Plus 03 PA).

 

Rak drzew owocowych na przewodniku jabłoni – wycinanie porażonej tkanki Rak drzew owocowych na przewodniku jabłoni – wycinanie
porażonej tkanki (Fot. M. Grabowski)

Rak drzew owocowych

Sprawcą tej choroby jest grzyb Neonectria galligena infekujący głównie jabłonie, rzadziej grusze. Porażeniu ulegają pnie, konary oraz młode pędy i krótkopędy. W miejscu zakażenia kora brązowieje, zapada się i ulega nekrozie. W przypadku grubszych pędów charakterystycznym symptomem są zgrubienia obrzeży ran. Spowodowane jest to nadmiernym wytwarzaniem tkanki kallusowej przez drzewo broniące się przed rozwojem patogenu. Tkanka ta jest bardzo szybko niszczona, co objawia się charakterystycznym strefowaniem, widocznym jako szereg koncentrycznie ułożonych obumarłych fragmentów tkanki zabliźniającej. Prowadzi to do powstania na pędach różnej wielkości zrakowaceń. Oprócz kory grzyb niszczy także drewno (rdzeń pędów ciemnieje). Na obumarłej tkance korowej pojawiają się kuliste, brunatnoczerwone owocniki, tzw. perytecja (o średnicy 0,5–1,5 mm). W naszych warunkach klimatycznych tworzą się one od późnej jesieni do wiosny. Od maja do listopada w obrębie ran powstają również tzw. sporodochia (białożółte, wzniesione, o średnicy 1–3 mm), które są skupieniami konidiów. Zakażają one głównie jesienią przez niezabliźnione jeszcze ślady po opadłych liściach, rzadziej przez rany po zerwanych owocach. Grzybnia patogenu rozwija się w drewnie nawet do 30 cm od miejsca infekcji. Grzyb ten poraża także owoce, doprowadzając do tzw. zgnilizny kielicha. • Profilaktyka i zwalczanie: w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby należy wycinać porażone pędy znacznie poniżej miejsca zakażenia i usuwać z sadu. Wskazane jest również zabezpieczanie ran po cięciu i gradobiciu (Topsin M 500 SC, Funaben Plus 03 PA).W rejonach o dużym nasileniu choroby (w czasie defoliacji) drzewa należy opryskiwać fungicydami miedziowymi (np. Champion 50 WP, Cuproflow 375 SC, Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC), aby zapobiec infekcji miejsc po opadłych liściach.

Dalszy ciąg artykułu w lutowym numerze "Sadu Nowoczesnego"

 

Źródło: Sad Nowoczesny 02/2015

 

Autor: prof. dr hab. Marek Grabowski, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

 

Zobacz także

Zobacz wszystkie

POZOSTAŁE TYTUŁY WYDAWNICTWA

Hortpress Sp. z o. o. | Realizacja Azure