Dzwonek  Czytaj prenumeratę już od 167 zł  Skorzystaj

Nawożenie gruszy

Nawożenie gruszy

Zrównoważone nawożenie jest jednym z głównych elementów warunkujących wysokiej jakości produkcję i zapewniających wysoką jakość owoców grusz. Opracowanie dobrego planu nawożenia nie jest jednak łatwe. Z jednej strony istnieją czynniki wpływające na pobieranie różnych składników pokarmowych (typ podkładki, rodzaj gleby i warunki atmosferyczne). Z drugiej strony różne pierwiastki mogą ze sobą konkurować podczas pobierania albo wywoływać niepożądane działania uboczne, na przykład silny wzrost.

Warunki atmosferyczne Pogoda odgrywa szczególnie ważną rolę przy pobieraniu różnych składników pokarmowych. W ostatnich latach wiosną występowały regularnie bardzo suche okresy. W maju 2007 roku spowodowało to wzrost siły ssącej nawet do 80 kPa. Wysiane w maju nawozy często długo leżały na glebie, gdyż było za sucho, aby korzenie mogły pobierać składniki. W roku 2008 było zupełnie inaczej - wiosną występowało względnie dużo opadów. Spowodowało to szybkie wchłanianie, zwłaszcza potasu. W wilgotnej glebie gliniastej następuje uwalnianie bardzo dużej ilości tego pierwiastka. W przeciwieństwie do azotu, jest on wymywany tylko w niewielkim stopniu. Silne wchłanianie potasu może jednak zagrażać pobieraniu wapnia i magnezu. Z tego powodu w roku 2008 zawartość wapnia w owocach była zbyt mała.

Nawadnianie w okresie kwitnienia Przekształcenie składników pokarmowych w formę przyswajaną przez korzenie wymaga odpowiedniej temperatury gleby i wilgotności. W przypadku wysiewania nawozu w suchym okresie można skorzystać z instalacji do nawadniania albo deszczowania. Będzie to miało z pewnością pozytywny wpływ na pobieranie składników pokarmowych i zapewni drzewom odpowiednie zapasy, aby przetrwać okres kwitnienia. Drzewa powinny pobrać dostateczną ilość azotu już w tym czasie. Nawadnianie podczas kwitnienia wpływa korzystnie również na wielkość i obfitość plonowania. Od 6 kwietnia do 6 maja 2007 roku nawadniano część sadu, w którym rosły pięcioletnie grusze odmiany Konferencja (tab. 1). Spowodowało to wzrost masy owoców o 14 g w stosunku do drzew kontrolnych. Zabieg ten zapewnił optymalny przebieg fazy podziału komórek oraz wzrost wielkości owoców.

Podkładki Ze względu na różny rozwój korzeni każda podkładka ma inne zapotrzebowanie na nawóz i charakterystyczną siłę wzrostu. Pigwa MC ma płytszy system korzeniowy niż Adams. U drzew szczepionych na pigwie MC stwierdzono mniejsze pobieranie azotu (tab. 2). W mniejszym stopniu pobierają one również fosfor. W 2008 roku zaobserwowano nawet tendencję do słabszego przyswajania potasu przez grusze na pigwie MC. Tendencji tej jednak nie stwierdza się każdego roku. W przypadku potasu różnice między podkładkami są często mniej znaczące.

System formowania Wpływ na siłę wzrostu ma również sposób formowania koron. Przykładowo uformowanie koron stożkowych na drzewach szczepionych na pigwie Adams powoduje silniejszy wzrost niż w przypadku korony wrzecionowej. W Sadzie Doświadczalnym Pcfruit niejednokrotnie przycięcie korzeni umożliwiało kontrolowanie wzrostu drzew z koroną stożkową. Mniejsza siła wzrostu w przypadku korony wrzecionowej i długie cięcie zapewniają, że przy wzmożonym nawożeniu przyrosty dłużej pozostają zrównoważone. Przy cięciu intensywnym, stosowanym przy formowaniu koron stożkowych i szpalerowych, nadmierne nawożenie drzew nawet na podkładce pigwa MC w większym stopniu zapobiega niekontrolowanemu wzrostowi drzew. Poza tym podział dawki nawozowej powoduje często zbyt długi okres wzrostu. Z tego powodu u drzew silnie rosnących najlepiej jest rozsiać nawozy azotowe przed kwitnieniem. Wiosną 2007 roku po okresie przechowywania zbiorów z 2006 roku w niektórych partiach owoców stwierdzono znaczne różnice jakości. Występowały gruszki zielone i żółte, chociaż pochodziły z tych samych drzew. W przeszłości rzadko dochodziło do takich różnic. Prawdopodobną przyczyną jest położenie owoców na drzewie. Spowodować to mógł także niewielki czerwcowy opad zawiązków w 2006 roku, wskutek czego pozostały na drzewie słabsze owoce. Z tego względu były one mniejsze i gorsze jakościowo. Już po złożeniu do przechowalni miały żółtą barwę (tab. 3). Analizie poddano również owoce z niektórych sadów doświadczalnych. Warto podkreślić, że małe żółte gruszki zawierały niewielką ilość azotu.

Miejsce owocu w koronie Istnieją duże różnice w zawartości substancji mineralnych w owocach w zależności od tego, w którym miejscu korony one rosły. W celu zbadania niejednorodności sadu w 2007 roku pobrano kilka gruszek z różnych miejsc drzewa (tab. 4). Ze względu na suchą wiosnę we wszystkich badanych próbkach zawartość azotu była znacznie poniżej wartości wymaganej. Natomiast owoce na dwuletnich gałęziach wykazywały istotnie wyższą zawartość tego pierwiastka i potasu niż gruszki rosnące w innych miejscach korony. Owoce na wierzchołku miały najmniejszą zawartość azotu, przy czym nie istniały żadne różnice pomiędzy położeniem po stronie wschodniej i zachodniej. Zaraz po zbiorach nie występowały znaczne różnice w jakości owoców. Stwierdzono je po dziesięciu dniach od wystawienia w sklepach. Gruszki z dolnej części korony były najbardziej zielone, z wierzchołka - najbardziej żółte, co oczywiście może wynikać z mniejszej zawartości azotu. Warto natomiast podkreślić, że te z dwuletnich gałęzi nie były bardziej zielone, mimo większej zawartości azotu.

Badania powtórzono w 2008 roku. Zaobserwowano, że owoce z gałęzi dwuletnich nie wykazywały w tym czasie najwyższej zawartości azotu. Natomiast te z innych partii korony odznaczała najwyższa zawartość tego pierwiastka i po przechowywaniu pozostawały najbardziej zielone. Gruszki z wierzchołka miały ponownie najmniejszą zawartość azotu, co również w tym wypadku powodowało spadek jakości. Bardziej żółty kolor owoców z wierzchołka jest nie tylko skutkiem większego dostępu do światła słonecznego, lecz również mniejszej ilości azotu.

Nawożenie po cięciu korzeni Zabieg ten zmniejsza masę aktywnej części bryły korzeniowej. Wskutek tego pobieranie wody i składników pokarmowych zostają ograniczone. W pierwszej kolejności dochodzi do redukcji pobierania azotu, ale zostaje ograniczone również wchłanianie potasu. Dochodzi do tego nie tylko w roku przycięcia korzeni. Dzieje się tak także w następnych latach. Tworzą się wprawdzie nowe korzenie, jednak odtworzenie systemu korzeniowego trwa kilka sezonów. W 2005 roku niektórym gruszom na podkładce pigwy Adams z jednej strony przycięto korzenie. Po 3 latach pobieranie azotu w dalszym ciągu było ograniczone (tab. 5). Wchłanianie innych pierwiastków także pozostawało na poprzednim poziomie.

Azot ■ Nawóz azotowy Na rynku dostępne są substancje mineralne w różnych postaciach. Azot występuje w szybko działającej saletrze wapniowej i w wolno działających mieszankach. W 2007 roku rozpoczęto badania porównawcze saletry wapniowej, amonowej oraz mieszanki nawozowej. Nawozy zostały rozsiane w marcu. Oprócz wpływu na jakość owoców badano również wpływ na wzrost. W sezonie wegetacyjnym na podstawie analiz gleby określano pozostającą do dyspozycji roślin ilość azotu. Badania te w ciągu 2 lat wykazały, że pobierana przez drzewa ilość azotu była najmniejsza w przypadku wysiania mieszanek nawozowych. Spowodowało to również najniższą zawartość tego pierwiastka w owocach. Mniejsza była również przeciętna długość pędów. Nie stwierdzono dotąd żadnych istotnych różnic między saletrą amonową i wapniową, które podawane są w dawce 30 kg/ha. Zarówno pobierana ilość, jak i zawartość azotu w owocach były na porównywalnym poziomie. Natomiast gdy w marcu wysiano większą dawkę saletry wapniowej - 45 kg/ha, w glebie występowała większa ilość azotu, zwłaszcza pod koniec maja. Pobieranie w tym okresie nastąpiło jednak zbyt późno, aby wpływać na jakość owoców. Mierzona w owocach ilość azotu jest przyswajana przez rośliny w okresie kwitnienia. ■ Wybór nawozu Wyniki badań wykazały, że jeśli nawozy są wysiewane tuż przed kwitnieniem, lepiej użyć saletry wapniowej niż mieszanki nawozowej. Przez cały okres kwitnienia powinna być dostępna roślinom i wystarczająca im ilość azotu. Wówczas drzewa przechodzą przez ten czas z zapasem, jednak później natychmiast muszą pobrać nowe dawki azotu. Mieszanka nawozowa jest przetwarzana wolniej i z tego powodu działa zbyt późno. W tym wypadku azot uwalnia się zbyt późno, okres wzrostu przeciąga się do lata. Odbywa się to kosztem zawiązywania pąków kwiatowych na następny sezon. Dlatego nawozy działające wolniej należy wysiać wcześniej niż saletry. Nawozy organiczne, jak gnojowica, również uwalniają azot bardzo powoli. Jego przetworzenie wymaga wysokiej temperatury gleby. Jeżeli gnojowica została zaaplikowana krótko przed kwitnieniem, to w okresie zapotrzebowania na azot roślinom brakowało tego pierwiastka. Uwalniany w dalszym ciągu sezonu jest zużywany na wzrost wegetatywny i nie dociera do owoców. ■ Okres nawożenia azotowego W przypadku bardzo słabo rosnących drzew zaleca się podzielenie dawki nawozu azotowego, aby zwiększyć wital- ność drzew. W większości sadów wzrost grusz jest jednak wystarczający, dlatego najlepiej jest wysiać cały azot w jednej dawce przed kwitnieniem. Ta druga część dawki wysiana latem zostałaby w całości zużyta na wzrost - nie dotarłaby do owoców ani nie spowodowała zawiązywania pąków kwiatowych. Opóźnienie zakończenia fazy wzrostu może nawet spowodować słabsze zawiązywanie pąków kwiatowych na następny rok. ■ Nawozy dolistne W sezonie często dodaje się nawozy dolistne do cieczy roboczej pestycydów. Sadownicy mają nadzieję, że w ten sposób zmniejszą braki w nawożeniu. Badania wykazały jednak, że składniki pokarmowe są pobierane głównie przez korzenie. Błędy popełnione w nawożeniu do- glebowym nie mogą zostać zrównoważone przez nawozy dolistne. Stanowią one jedynie uzupełnienie. Poza tym pobieranie nawozów o nowym składzie (często droższych) jest znacznie mniej skuteczne niż korzystanie ze środków klasycznych (najczęściej tańszych).

POTAS ■ Nawożenie potasowe młodych drzew Potas przyczynia się przede wszystkim do dobrego rozwoju pąków kwiatowych i owoców. Jednak u młodych drzew duża jego dawka zwiększa siłę wzrostu. W 2003 roku rozpoczęto badania dwuletnich drzew (tab. 6), obejmujące porównanie nawożenia klasycznego (50 kg/ha) ze zwiększonym nawożeniem potasowym (150 kg/ha). W pierwszym roku po podaniu dodatkowej ilości potasu stwierdzono silny wzrost grusz. Wystąpiło znaczne zwiększenie obwodu pnia i wielkości drzewa. Po 5 latach odnotowano zwiększony nakład pracy przy cięciu o 20% w porównaniu z drzewami z grupy kontrolnej. W badaniu tym stosowano również kompost pieczarkowy wokół drzew. Podawano w nim 100 kg/ha potasu, co powodowało wzrost pracy przy cięciu o 10%. Zwiększanie siły wzrostu stwierdzono przede wszystkim u młodych drzew, więc bardzo duże dawki potasu nie wydają się w takich sadach konieczne. ■ Jakość pąków kwiatowych W 2005 roku rozpoczęto badania w sadzie o niskiej zawartości potasu w glebie. Porównywano wyniki uzyskane przy różnych poziomach jego zawartości, od do 150 kg/ha. Badania te nie wykazały jednak wyraźnie pozytywnego wpływu nawożenia tym pierwiastkiem na liczbę pąków kwiatowych. Natomiast jest on wyraźny w przypadku zawiązków owoców (liczba owoców/100 kwiatostanów) - kwiatostany były silniejsze. ■ Zwiększone nawożenie potasowe Nawożenie potasem wzbudza coraz większe zainteresowanie w uprawie grusz. Wielu sadowników wysiewa ogromne ilości tego pierwiastka, aby wpłynąć na jakość pąków kwiatowych zwiększyć liczbę owoców. Jednak - w zależności od rodzaju gleby - może to spowodować problemy z pobieraniem innych składników pokarmowych. Zagraża to głównie przyswajaniu wapnia i magnezu. Na glebach gliniastych i piaszczysto-gliniastych ilość dostępnego potasu zwiększa się co roku. Wcześniej czy później doprowadzi to do braku innych składników pokarmowych, wskutek czego powstaną problemy z jakością owoców. Upłyną lata, zanim zawartość potasu w glebie znowu osiągnie akceptowalny poziom. Potas wymywa się w znacznie mniejszym stopniu niż azot. ■ Pobieranie potasu Pobieranie tego składnika zależy od wilgotności gleby. W latach z suchą wiosną, jak w 2007 roku, było ono znacznie ograniczone. Nawet w sadach o bardzo dużej zawartości potasu w glebie, jego ilość w owocach była umiarkowana (tab. 7). W wilgotnych warunkach w pierwszych tygodniach po kwitnieniu, jak w roku 2008, dochodzi do wzmożonego pobierania tego składnika. Nawet w przypadku drzew kontrolnych, które nie otrzymały go od 2006 roku, jego zawartość w owocach była większa od wymaganej. Nie ułatwia to oczywiście opracowania prawidłowego planu nawożenia potasowego. ■Potas i magnez Zwiększanie nawożenia potasowego zagraża między innymi pobieraniu magnezu (tab. 8). Gdy zwiększa się zawartość potasu, obniża się zawartość magnezu, zwłaszcza w liściach. W owocach nie stwierdzamy jednoznacznie tej zależności. Aby zapobiec ewentualnym problemom wynikającym z braku magnezu, należy dostosować nawożenie magnezowe do wysiewanych dawek potasu. Z tego powodu nawożenie potasowe najlepiej rozłożyć na cały sezon, aby nie ograniczać pobierania innych składników pokarmowych. ■Fertygacja nawozem potasowym latem Od połowy lipca potas dostarcza się w wielu sadach w ten właśnie sposób. Przede wszystkim ma to korzystny wpływ na wielkość owoców. Problem ten badano przez kilka lat również w Pcfruit. Nie stwierdzono jednak wyraźnego zwiększenia rozmiarów owoców po podawaniu tego pierwiastka wraz z wodą od końca lipca. Wpływ na wielkość owoców ma przede wszystkim dostępność wody. Poza tym podawanie saletry potasowej w roztworze wodnym nie w każdym roku powoduje zwiększenie zawartości potasu i azotu w owocach. W 2008 roku nastąpił wzrost, natomiast w 2007 roku nie stwierdzono go (tab. 9). ■Potas i wapń Wapń też jest ważnym składnikiem pokarmowym, którego pobieranie może zostać zagrożone przy nadmiernym nawożeniu potasowym. Może to stanowić problem zwłaszcza w latach mokrych, jak rok 2008. Brak równowagi między potasem i wapniem w owocach może skutkować na przykład brunatnieniem miąższu. Dlatego też nie należy przesadzać z nawożeniem potasowym. Poziom pobierania wapnia nie wrasta tak łatwo, ponieważ rośliny preferują potas, o ile pierwiastek ten jest ogólnie dostępny w dużych ilościach. W celu sprawdzenia, czy dolistne nawożenie wapniowe może rozwiązać ten problem, w 2007 roku rozpoczęto badania nad wpływem niektórych wapniowych nawozów dolistnych. Analizy owoców wykazały, że trzy opryskiwania latem różnymi preparatami miały mały wpływ na zawartość wapnia w owocach. W 2008 roku stwierdzono tylko niewielki wpływ saletry wapniowej i Rosatopu. Opryskiwania z dodatkiem nawozu wapniowego należy przeprowadzać w niezbyt wysokich temperaturach, aby zmniejszyć ryzyko ordzawienia owoców.

Wnioski Nawożenie stanowi skomplikowany problem i nie opracowano żadnych uniwersalnych reguł dotyczących wszystkich sadów. Spróbujemy jednak sformułować kilka wytycznych: ■ Jeżeli podczas rozsiewania nawozów jest bardzo sucho, należy - w miarę możliwości - nawodnić glebę albo podawać roztwór nawozu przez instalację nawadniającą. ■Owoc pobiera azot przede wszystkim podczas kwitnienia. Aby zwiększyć jego zawartość w owocach, przed tym okresem należy wysiać nawóz w formie łatwo dostepnej. Azot z mieszanek nawozowych albo z nawozów o powolnym działaniu jest często uwalniany zbyt późno. ■Podział dawki nawozu azotowego jest w większości sadów nieprawidłowy. Stymuluje on jedynie wzrost i odbywa się kosztem zawiązywania pąków kwiatowych. ■Po przycięciu korzeni należy zwiększyć zarówno nawożenie azotowe, jak i potasowe, co najmniej o 10 kg/ha. Odnosi się to nie tylko do roku, w którym przeprowadzono zabieg, ale dotyczy również następnych lat. ■Potas ma korzystny wpływ przede wszystkim na jakość pąków kwiatowych. ■Młodym drzewom należy w pewnym stopniu ograniczyć nawożenie potasem, gdyż nasila ono ich wzrost. ■W zależności od typu gleby wysokie dawki potasu mogą po pewnym czasie spowodować redukcję pobierania wapnia i magnezu. Jeżeli stosunek tych pierwiastków nie jest prawidłowy, może to spowodować problemy z jakością owoców. ■Pobieranie potasu jest większe niż magnezu i wapnia. Dlatego nawozy te lepiej jest rozsiewać oddzielnie.

Tłumaczenie tekstu opublikowanego w „European Fruit Magazine"

Artykuł pochodzi z nr 1/2010 czasopisma „Sad Nowoczesny

tab_1_nawozenie_01 Tab. 1. tab_2_nawozenie Tab. 2. tab_3_nawozenie0001 Tab. 3. tab_4_nawozenie0001 Tab. 4. tab_5_nawozenie Tab. 5. tab_6_nawozenie Tab. 6. tab_7_nawozenie Tab. 7. tab_8_nawozenie Tab. 8. tab_9_nawozenie Tab. 9.

Autor: Ann Gomand, Jef Vercammen, Hans Goossens, Pcfruit-proeftuin Pit-en Steenfruit, Sint-Truide

 

Komentarze

Podobne artykuły

Sad Nowoczesny

Sad Nowoczesny 1/2022

magazine cover image KUP PRENUMERATĘ ZOBACZ E-WYDANIE

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody