Dzwonek  Czytaj prenumeratę już od 167 zł  Skorzystaj

Malina powtarzająca owocowanie. Uprawa pod osłonami

Malina powtarzająca owocowanie. Uprawa pod osłonami

Produkcja malin przeznaczonych na rynek owoców świeżych w krajach Europy Zachodniej jest niemal jednoznaczna z uprawą pod osłonami. Praktyka ta zaczyna upowszechniać się również w Polsce. Rozwój takiej uprawy jest możliwy dzięki dostępności odpowiednich odmian, a także ofercie firm wykonujących lub dostarczających konstrukcje osłon.

Stosowanie osłon dachowych jest znacznie tańsze niż pełnych tuneli. Również w uprawie pod osłonami dachowymi realizowane są główne cele dotyczące produkcji owoców deserowych. Są to: wydłużony okres zbioru i ciągłość dostaw owoców na rynek, duży plon i wysoka jakość owoców.

Odmiany Pod osłonami uprawiane są głównie odmiany owocujące na dwuletnich pędach, jak ‘Tulameen’. W warunkach klimatycznych Polski, ze względu na możliwość przemarzania pędów, bardziej celowa jest uprawa odmian powtarzających – owocujących na tegorocznych pędach. Spośród odmian powtarzających owocowanie, nadających się do uprawy pod osłonami, na szczególną uwagę zasługuje ‘Polka’. Ma ona atrakcyjne z wyglądu, smaczne owoce, o długim okresie trwałości pozbiorczej. Znoszą dobrze transport, nawet na dalekie odległości. Na rynek lokalny może być przydatna ‘Pokusa’, która charakteryzuje się atrakcyjnymi, bardzo dużymi owocami. Są one jednak mniej trwałe niż owoce ‘Polki’.

Sposoby uprawy Osłony stosowane w uprawie malin to wysokie tunele foliowe lub coraz częściej dachy z folii, rozpostarte nad rzędami roślin. Rośliny mogą być uprawiane w glebie albo w różnorodnych pojemnikach (doniczki 5–10-litrowe, worki foliowe) wypełnionych sztucznym podłożem (torf, włókno kokosowe). Rozmieszcza się je w rzędach, co 20–50 cm, odległych od siebie o 1,5–2,0 m. W uprawie w glebie zalecane jest stosowanie podwyższonych zagonów (20 cm). Niezależnie od sposobu uprawy, konieczne jest nawadnianie lub fertygacja, najczęściej w postaci linii kroplujących. Można też ściółkować całą powierzchnię (uprawa pojemnikowa) lub rozkładać ściółkę wzdłuż rzędów, po obydwu ich stronach (uprawa glebowa). Odpowiednim materiałem do ściółkowania jest folia czarno-biała, ułożona kolorem czarnym do gleby. Używana jest również czarna ogrowłóknina lub agrotkanina.

Pod osłonami maliny owocujące na tegorocznych pędach rosną znacznie silniej niż w uprawie polowej. W związku z tym oraz z powodu mniejszej rozstawy rzędów stosuje się podpory umożliwiające szpalerowe prowadzenie roślin. W uprawie pojemnikowej, w pojemniku pozostawia się 2–3 pędy, a w uprawie glebowej – do 15 młodych pędów na 1 mb. rzędu.

Warunkiem powodzenia uprawy jest użycie zdrowego, silnego materiału szkółkarskiego. Są to zwykle sadzonki wykopane z matecznika polowego późną jesienią i przechowane do wiosny w specjalistycznej chłodni. Przy użyciu takich sadzonek plantację zakłada się w możliwie najwcześniejszym terminie wiosennym. Dobrym materiałem mogą też być sadzonki doniczkowane, pochodzące z rozmnażania przez odcinki korzeniowe. Są one dostępne w okresie letnim i szczególnie przydatne do uprawy pojemnikowej. Uprawa malin pod osłonami wiąże się z krótkim okresem użytkowania plantacji, nie dłużej niż trzy lata. Dłuższy okres eksploatacji wiąże się zwykle z pogorszeniem jakości owoców i problemami ze zdrowotnością roślin.

Ochrona roślin przed chorobami jest prosta. Stosuje się opryskiwanie przeciwko zamieraniu pędów w okresie ich wyrastania lub po zbiorze owoców. Nie jest zazwyczaj konieczna ochrona owoców przed szarą pleśnią. Przeciwko szkodnikom, jak: mszyce, kwieciak i kistnik (w przypadku owocowania również na dwuletnich pędach), wystarcza zwykle jedno opryskiwanie, wykonane przed kwitnieniem roślin. Problemem może być zwalczanie przędziorków. Podstawowym sposobem jest stosowanie walki biologicznej przy użyciu dobroczynna kalifornijskiego i szklarniowego.

Okres zbioru owoców Wydłużenie zbioru owoców uzyskuje się poprzez dobór odmian (np. wczesna odmiana ‘Polka’ i późniejsza ‘Pokusa’). Znacznie dłużej owoce można zbierać dzięki równoczesnemu owocowaniu malin na tegorocznych i dwuletnich pędach – ich dolnej części, która nie owocowała w poprzednim roku. Na przykład, w Sadowniczym Zakładzie Doświadczalnym w Brzeznej, w drugim roku owocowania odmiany ‘Polka’ (2009 r.), uprawianej pod dachem foliowym, zbiór owoców rozpoczęto 19 czerwca, a zakończono 8 października. Zbiór owoców trwał więc 113 dni. W uprawie polowej z owocowaniem wyłącznie na tegorocznych pędach okres ten wynosił 52 dni, począwszy od 3 sierpnia. Z uprawy pod dachami foliowymi owoce mogą być zbierane i dostarczane do odbiorcy niezależnie od pogody. Ułatwia to, a często wręcz umożliwia sprzedaż owoców w dużych sieciach handlowych.

Plon owoców Plon malin powtarzających uprawianych pod osłonami jest zazwyczaj znacznie wyższy niż w uprawie polowej. Wiąże się to z większym potencjałem plonowania, wynikającym z silniejszego wzrostu roślin, dłuższym okresem zbioru owoców i mniejszymi stratami, spowodowanymi czynnikami atmosferycznym (wiatr, deszcz, grad i inne). We wspomnianym doświadczeniu, przeprowadzonym w SZD Brzezna, w ciągu trzech lat owocowania odmian ‘Polka’ i ‘Pokusa’ w uprawie pod osłonami uzyskano w sumie odpowiednio 5,73 i 4,65 kg owoców z jednej rośliny, podczas gdy w uprawie polowej 3,11 i 2,03 kg. Jeżeli przyjąć plon owoców w uprawie polowej za 100, to w uprawie pod osłonami w przypadku odmiany ‘Polka’ zwiększył się do 184. Jeszcze większą efektywność uprawy pod osłonami uzyskano w przypadku odmiany ‘Pokusa’, bo wskaźnik ten wyniósł 228. W kombinacji z łącznym owocowaniem malin na tegorocznych i dwuletnich pędach (ich dolnej części) omawiany wskaźnik dla odmian ‘Polka’ i ‘Pokusa’ wynosił odpowiednio 233 i 372.

Jakość owoców Owoce odmian powtarzających, pochodzące z uprawy pod osłonami mają zazwyczaj wyższą jakość niż z uprawy polowej. Wyraża się to wyższym udziałem plonu handlowego w plonie ogólnym, czyli mniejszymi stratami z powodu gnicia owoców i uszkodzeń mechanicznych, np. przez wiatr. Średnia wielkość owoców jest zazwyczaj podobna w obydwu sposobach uprawy. Pomimo że w uprawie pod osłonami występują lepsze warunki wzrostu owoców, to większa ich liczba powoduje ograniczenie wielkości w stosunku do uprawy polowej. Dużą praktyczną wartością jest lepsza trwałość pozbiorcza owoców pochodzących z uprawy pod osłonami w porównaniu z uprawą polową. W rezultacie owoce trafiają do konsumenta z zachowaniem wysokiej jakości. Istotnymi cechami dotyczącymi jakości owoców są cechy organoleptyczne, jak smakowitość, konsystencja, barwa, a także ich skład chemiczny. Z badań przeprowadzonych w SZD Brzezna i na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie wynika, że uprawa pod osłonami nie miała zdecydowanego wpływu na ogólny wygląd owoców, modyfikując tylko nieznacznie niektóre cechy, jak: barwa, smakowitość i zapach. Nie stwierdzono też dużych różnic w składzie chemicznym owoców, chociaż pod wpływem osłon wystąpiła tendencja do ograniczenia ekstraktu, a wzrostu kwasowości. Oddzielnym zagadnieniem jest zachowanie wysokiej jakości podczas długiego okresu przechowywania owoców. Możliwe jest przechowywanie owoców nawet przez kilkanaście dni bez pogorszenia jakości pod warunkiem zastosowania odpowiedniej technologii, gdzie zasadniczą rolę odgrywa niska temperatura i kontrolowana atmosfera. Jest to porównywalne do stosowania komór ULO, przy czym w przypadku malin rolę komory pełni pojemnik z folii, wewnątrz którego znajduje się paleta z ułożonymi na niej opakowaniami zbiorczymi, w których umieszczono jednostkowe opakowania z owocami. Artykuł pochodzi z nr 11/2011 czasopisma „Owoce Warzywa Kwiaty"

 

Autor: Dr Jan Danek Sadowniczy Zakład Doświadczalny Brzezna

 

Komentarze

Podobne artykuły

Sad Nowoczesny

Sad Nowoczesny 1/2022

magazine cover image KUP PRENUMERATĘ ZOBACZ E-WYDANIE

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody