Dzwonek  Czytaj prenumeratę już od 167 zł  Skorzystaj

Pierwiastki ważne na starcie – stymulacja kwitnienia jabłoni

Pierwiastki ważne na starcie – stymulacja kwitnienia jabłoni

Zima 2011/2012 ma nietypowy przebieg. Panujące przez większość jej okresu dodatnie temperatury i nagłe nadejście mroźnych dni w drugiej połowie stycznia niepokoją wielu sadowników. Zdajemy sobie sprawę z tego, że drzewa, w szczególności pąki kwiatowe, były niedostatecznie przygotowane na ten mróz. Jabłonie, a także grusze mają olbrzymią zdolność regeneracyjną, o czym wielokrotnie się już przekonaliśmy. Warto, a nawet należy wspomóc tę regenerację. Producenci mają obecnie do dyspozycji całą gamę produktów wspomagających drzewa w okresie kwitnienia.

??????????????????????????????? Fot. 1. Stan przezimowania drzew należy skontrolować poprzez nacinanie kory i pąków

Energia również dla kwiatów

Tam gdzie pojawiają się obawy o uszkodzenia drewna i pąków, zarówno liściowych, jak i kwiatowych, wskazana będzie ocena ewentualnych uszkodzeń (fot. 1). Po stwierdzeniu nadmarznięcia kory i drewna oraz pąków kwiatowych (fot. 2) lub ich nasady wskazane jest intensywne dolistne nawożenie drzew w celu regeneracji powstałych uszkodzeń oraz dostarczenia energii niezbędnej dla prawidłowego kwitnienia, a później zawiązywania owoców. Jednym z ważniejszych pierwiastków będzie w tym okresie fosfor. Pierwszy raz należy podać go drzewom w fazie zielonego pąka – dostarczy energii niezbędnej do prawidłowego rozwoju pąków i kwitnienia. Fosfor warto aplikować również w okresie różowego pąka – będzie wtedy wspomagał gospodarkę energetyczną i wodną roślin. Dobre efekty daje stosowanie w tym czasie nawozów zawierających fosfor i potas o wysokim pH, dzięki czemu z jednej strony dostarczamy roślinom te składniki, zwiększając m.in. intensywność podziałów komórkowych, a z drugiej strony zwiększamy odporność kwiatów na czynniki stresowe, takie jak np. przymrozki. Do tych zabiegów dolistnych poleca się włączyć biostymulatory lub aminokwasy, które m.in. przyspieszają pobieranie dostarczanych im w nawozach dolistnych składników odżywczych. Jest to szczególnie ważne po przymrozkach, w trakcie których mogło dojść do uszkodzenia pąków i konieczne jest jak najszybsze dostarczenie roślinom energii do regeneracji powstałych uszkodzeń. Układając program nawożenia dolistnego warto wziąć pod uwagę, że większość uprawianych w Polsce odmian jabłoni (np. ‘Idared’, ‘Šampion’, ‘Jonagold’ i jego sporty, a także ‘Ligol’) wykazuje wysokie zapotrzebowanie na fosfor. O fosforze trzeba będzie sobie znów przypomnieć za kilka tygodni, ale o tym w kolejnym numerze „Sadu Nowoczesnego”.

??????????????????????????????? Fot. 2. Nadmarznięty pąk gruszy

W fazie różowego pąka korzystne jest podawanie mineralnych stymulatorów wzrostu zawierających tytan. Dzięki temu stymulujemy w roślinach przebieg procesów biochemicznych, a także pobudzamy je do intensywnego rozwoju pąków kwiatowych i liści.

Na początku kwitnienia warto roślinom dostarczyć także potas, który jest niezbędnym składnikiem licznych związków organicznych, wielu enzymów, a także uczestniczy w wielu procesach biochemicznych. Wpływa także gospodarkę wodną i pozwala zwiększyć odporność roślin na niską temperaturę.

 

Wspomagamy podziały komórkowe

Jednym z ważniejszych mikroelementów dla roślin sadowniczych jest bor. Jego dostępność w większości gleb Polski jest ograniczona, a najefektywniejszą formą jego dostarczania jest nawożenie dolistne. Deficyt tego składnika występuje z reguły na glebach lekkich oraz glebach silnie zwapnowanych o wysokim pH. Silny deficyt boru w glebie może prowadzić do zaburzeń w rozwoju systemu korzeniowego, a w szczególności korzeni włośnikowych. Niedostatek boru w roślinie powoduje zaburzenia w rozwoju organów generatywnych i metabolizmie komórek, czego następstwem są różnego rodzaju zgrubienia ścian komórkowych. Objawia się to m.in. deformacjami owoców, np. jabłka mogą mieć różnego rodzaju skorkowacenia miąższu, są bardziej podatne na ordzawienia, w następstwie czego gorzej się przechowują. Bor wzmacnia także pyłek. Ten ważny mikroelement odpowiada za prawidłowy wzrost i rozwój organów generatywnych (słupków, pylników), stymuluje zapłodnienie kwiatów, a w konsekwencji lepsze zawiązywanie owoców. Odgrywa także ważną rolę w syntezie i transporcie cukrów oraz uczestniczy w regulacji gospodarki wodnej i pobieraniu składników pokarmowych.

Niedostateczne zaopatrzenie roślin sadowniczych w ten składnik wpływa m.in. na gorsze zawiązywanie owoców, a tym samym – na spadek polonu i jego jakość. Dlatego ważne jest wiosenne dostarczanie roślinom boru poprzez opryskiwanie dolistne nawozami zawierającymi ten pierwiastek – w nawozach dolistnych najczęściej występuje w postaci boroetanoloaminy.

Objawy niedoboru boru powiększają się w okresach suszy i wysokiej temperatury. Należy również uważać na zbyt intensywne lub niewłaściwe nawożenie borem, które może być fitotoksyczne dla roślin i przynieść odwrotny do zamierzenia efekt: gorsze zawiązywanie owoców czy powstawanie różnego rodzaju deformacji.

Bor poleca się dostarczać roślinom m.in. wczesną wiosną pierwszy raz przed kwitnieniem (zabieg ten jest szczególnie ważny jeśli nie wykonano jesiennego, pozbiorczego, dolistnego nawożenia tym składnikiem). Następnie bor poleca się dostarczać po kwitnieniu drzew (faza opadania płatków kwiatowych). Ciecz używana w czasie zabiegów borowych powinna mieć pH na poziomie 4–6, to gwarantuje najlepsze pobieranie tego składnika przez rośliny.

4a._znamie_slupka-_zdjecie_mikroskop_elektronowy_01 Fot. 3. Zdjęcia makroskopowe znamienia słupka: a - bez aplikacji tytanu 4b._znamie_slupka_rosliny_traktowanej_TYTANITEM_01 Fot. 4. Zdjęcia makroskopowe znamienia słupka: b - rośliny traktowanej Tytanitem

Składnikiem szczególnie ważnym w okresie kwitnienia drzew, mającym znaczenie w stymulacji rozwoju kwiatów i zwiększenia witalności pyłku jest tytan. Dlatego dostarczanie roślinom w okresie kwitnienia tytanu daje bardzo dobre efekty w postaci lepszego zapylenia i zapłodnienia kwiatów (fot. 3.4). Zabieg ten może mieć ważne znaczenie dla roślin w tym roku, gdyż duża liczba pąków kwiatowych, choć znajdowała się w fazie spoczynku bezwzględnego nie była właściwie zahartowana na nagłe nadejście styczniowych mrozów. Mogło to doprowadzić do ich częściowego, a nawet i całkowitego uszkodzenia. Rola odżywiania roślin tytanem rośnie także z uwagi na coraz większe problemy z brakiem owadów zapylających w sadach. Regularnie dostarczając tytan w okresie poprzedzającym kwitnienie, w okresie kwitnienia, a także po jego zakończeniu można łagodzić skutki niedostatecznego zapylenia i zapłodnienia, szczególnie jeśli kwitnieniu towarzyszą niekorzystne warunki: jest chłodno i często pada deszcz. Warto wykorzystać również cenną właściwość tytanu, jaką jest intensyfikacja przyswajania składników pokarmowych i aktywizacja procesów życiowych w roślinie. Dlatego składnika tego można używać również jako dodatku do innych zabiegów składnikami mineralnymi lub sięgać po produkty zawierające np. bor i tytan.

Zwiększyć odporność roślin na stres Kwiaty większości gatunków sadowniczych praktycznie co roku w różnych regionach kraju narażane są na uszkodzenia powodowane przez wiosenne przymrozki. W celu ich ograniczenia sadownicy mogą korzystać z deszczowni nadkoronowych, wiatraków lub urządzeń podgrzewających powietrze. Niestety takich systemów i urządzeń, choć wykazujących największą skuteczność jest cały czas niewielka ilość w kraju. Dlatego dla większości jedynym ratunkiem okazują się różnego rodzaju substancje chemiczne zwiększające odporność kwiatów na ujemne temperatury.

Dotychczas najlepiej poznano wpływ różnego rodzaju biostymulatorów wpływających na ograniczenia tych szkód. Takie działanie wykazuje m.in. tytan, który w produkcie go zawierającym uzyskał w minionym roku rejestrację jako mineralny stymulator wzrostu. Tytan, wzmagając w roślinie aktywność jonów żelaza, powoduje, że rośliny są mniej narażone na stres związany z niską temperaturą. Wpływa to m.in. na zwiększenie intensywności fotosyntezy, syntezy chlorofilu oraz aktywności enzymów takich jak peroksydaza i katalaza odpowiedzialnych za eliminację wolnych rodników. W efekcie tego działania rośliny wykazują większą odporność na warunki stresowe.

W celu regeneracji uszkodzeń przymrozkowych sadownicy coraz chętniej sięgają również po gibereliny. Jeśli w sadzie jabłoniowym drzewa mają zawiązaną niewielką liczbę pąków kwiatowych, odnotowano przymrozek lub w czasie kwitnienia było chłodno i deszczowo, giberelinę GA4/7 poleca się stosować w niskich dawkach już w czasie kwitnienia lub tego samego dnia po przymrozku. W Holandii i Belgii rekomenduje się w takich sytuacjach również preparat zawierający proheksadion wapnia, 2 i 3 tygodnie po kwitnieniu w małych dawkach, co wpływa na ograniczenie opadu czerwcowego i utrzymanie na drzewie większej liczby owoców. W celu stymulacji kwitnienia, giberelinę GA4/7 poleca się także zastosować w niewielkiej dawce (około 0,25 l/ha) jeszcze przed kwitnieniem, poprawi to jakości liści, dzięki czemu będą one mogły lepiej odżywiać kwiaty. Czasem, jeśli stwierdza się uszkodzenia mrozowe pąków w fazie zielonego pąka, poleca się podanie pełnej dawki gibereliny w połączeniu z nawozem zawierającym magnez oraz bor (fot. 5).

??????????????????????????????? Fot. 5. Po stwierdzeniu takich uszkodzeń program regeneracji uszkodzeń przymrozkowych powinien być bardzo intensywny, aby ocalić pozostałe kwiaty.

Pierwiastkiem, którego rolę w ograniczaniu wpływu na rośliny niekorzystnych warunków pogodowych coraz bardziej się docenia, jest krzem. Dostarczanie tego składnika roślinom korzystnie wpływa na przebieg procesów metabolicznych i, co bardzo ważne, aktywizuje naturalne mechanizmy odpornościowe roślin m.in. na niską temperaturę. Dlatego produkty krzemowe warto zacząć stosować już przed kwitnieniem drzew owocowych (faza zielonego pąka i różowego pąka), w fazie białego pąka u truskawek lub bezpośrednio przed zapowiadanym przymrozkiem. Dzięki tym zabiegom zwiększamy tolerancję kwiatów na uszkodzenia przymrozkowe.

Zwiększyć odporność roślin na agrofagi Od kilku lat coraz więcej osób sięga po różnego rodzaju preparaty chemiczne (nawozy, stymulatory i inne), które z jednej strony dostarczają roślinom składników odżywczych, a z drugiej ograniczają porażenie roślin przez choroby i szkodniki. Jednym z takich produktów jest bez wątpienia krzem, który zmniejsza podatność roślin na porażenie przez patogeny grzybowe i bakterie. Związane jest to z odkładaniem się pobranego przez rośliny krzemu w ścianach komórkowych. Zwiększa to ich sztywność i odporność na uszkodzenia mechaniczne, tworząc naturalną barierę dla patogenów, które w mniejszym stopniu zasiedlają rośliny dobrze zaopatrzone w ten mikroelement.

Warto także pamiętać o tym, że stosując m.in. w okresie kwitnienia mineralne stymulatory wzrostu zawierające tytan, ogranicza się występowania niektórych chorób grzybowych

Prowadzone od kilku lata badania w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach, a także opinie wielu sadowników potwierdzają korzystny wpływ nawozów o wysokim pH (>9) na ograniczenie porażenia przez patogeny. Wyniki badań przeprowadzonych w Instytucie dowodzą, że stosowanie tych produktów pozwala w znacznym stopniu ograniczyć tak groźną chorobę, jak parch jabłoni na owocach i liściach. W ograniczaniu tej choroby pomagają podawane łącznie: chelat miedzi, nawóz borowy i chelat cynkowy, jak również używanie wysokozasadowych nawozów zawierających fosfor i potas czy mieszanki nawozów potasowo-borowych z dodatkiem krzemu lub potasowych z krzemem. Dodatkową zaletą tych nawozów jest również zwiększenie odporności roślin na warunki stresowe m.in. na mogące wystąpić w okresie kwitnienia przymrozki.

Warto także zwrócić uwagę na działanie nawozów o niskim pH (<2,5), które potrafią niszczyć lub ograniczać porażenie drzew i krzewów przez szkodniki. Takim działaniem odznaczają się np. nawozy fosforowo-potasowe z dodatkiem boru, które można aplikować od dwóch do sześciu razy w sezonie. Z jednej strony będą zaopatrywały drzewa w tak ważny dla roślin fosfor, a z drugiej ograniczały porażenia roślin przez szkodniki np. mszyce.

Artykuł pochodzi z nr 3/2012 czasopisma „Sad Nowoczesny"

 

Autor: Wiesław Ciecierski, Intermag

 

Podobne artykuły

Sad Nowoczesny

Sad Nowoczesny 08/2022

magazine cover image KUP PRENUMERATĘ ZOBACZ E-WYDANIE

PogodaPoznań

temp. min./max.

17°C/24°C