Dzwonek  Czytaj prenumeratę już od 167 zł  Skorzystaj

Pierwiastki ważne na starcie – energia potrzebna do kwitnienia

Pierwiastki ważne na starcie – energia potrzebna do kwitnienia

Miniony sezon sprzyjał plonowaniu drzew jabłoni i gruszy. W większości gospodarstw sadowniczych – za wyjątkiem regionów dotkniętych przez majowe przymrozki – plonowanie było na dobrym, a nawet wysokim poziomie, a jakość owoców bardzo dobra. Tam gdzie zadbano o odpowiednie odżywianie drzew i w tym roku zapowiadają się obfite plony.

Ubiegłoroczna jesienna aura wyjątkowo sprzyjała nawożeniu dolistnemu drzew po zbiorze owoców cynkiem, borem i azotem, które wzmacniają pąki kwiatowe na okres zimy, a także pozwalają zgromadzić niezbędną energię na starcie. Rosnące wymagania dotyczące wielkości i jakości uzyskiwanych plonów, również w nadchodzącym sezonie będą wymuszać na sadownikach precyzyjnego i przemyślnego nawożenia już od momentu ruszenia wegetacji. W przygotowanym materiale przedstawię informacje o nowych możliwościach dolistnego nawożenia drzew w tym okresie. Z jednej strony wspomaga ono regenerację po ewentualnych uszkodzeniach mrozowych, a z drugiej pozwala dostarczyć wysilonym obfitym plonowaniem drzewom niezbędną na starcie energię do dobrego kwitnienia i zawiązywania owoców.

1_pierwiastki_wazne_na_starcie_intermag_01 Fot. 1. Sad, gdzie długo zalegała woda

Ustalić program nawożenia mineralnego W celu opracowania racjonalnego programu nawożenia w pierwszej kolejności trzeba przeanalizować ubiegłoroczne plonowanie drzew oraz ilość zawiązanych pąków kwiatowych. W ustaleniu nawożenia niezbędne jest także określenie występujących w danym sadzie niedoborów poszczególnych mikro- i makroelementów. Wiedza o tych czynnikach będzie potrzebna przez cały sezon wegetacji. Ważne jest także przeprowadzenie analizy składu chemicznego gleby i na jej podstawie ustalenie potrzeb nawożeniowych danej uprawy. Przystępując do pobierania próbek gleby ważne są: odpowiedni podział terenu według kompleksów glebowych lub kwater, miejsce podbierania i głębokość pobierania, termin oraz technika pobierania. W ustalaniu dawek nawożeniowych konieczne jest uwzględnienie wieku i kondycji drzew oraz prognozowanego plonu. W nowoczesnym sadownictwie dobrze sprawdza się nawożenie dawkami dzielonymi, uwzględniające bieżące potrzeby danej uprawy. W tego typu nawożeniu najlepiej sprawdzają się rozsiewacze nawozów z wysiewem pasowym. Nie można zapominać o zabiegach poprawiających sprawność gleby i jej zasobność w próchnicę, przywracających prawidłowe stosunki wodno-powietrzne i umożliwiających intensywny rozwój organizmów pożytecznych w glebie. Takie zabiegi są szczególnie wskazane na terenach, gdzie w minionych sezonach na skutek dużych opadów deszczu woda zalegała przez kilka czy kilkanaście dni (fot. 1).

Tam, gdzie regularnie wykonuje się analizę chemiczną gleby i prowadzi bilans wywiezionych składników pokarmowych polecam nawozy monoskładnikowe. Takie nawożenie daje szczególnie dobre efekty w sadach gruszowych, które mają duże zapotrzebowanie na potas, a stosunkowo małe na azot (stymuluje drzewa do silnego wzrostu, co negatywnie odbija się na ilości zawiązanych pąków kwiatowych i ich jakości). Nawożenie potasem powinno być jednak dostosowane do jego zawartości w glebie, stosunku potasu (K) do magnezu (Mg) oraz spodziewanego plonu.

Usprawnić pobieranie składników odżywczych „Optymalne nawożenie mineralne w zupełności wystarczy drzewom do uzyskania dobrych plonów” – w takim stwierdzeniu jest dużo racji, jeśli mówimy o ekstensywnych uprawach z drzewami na silnie rosnących podkładkach i średnich plonach rzędu 20, a może nawet 30 t/ha. W nowoczesnym sadownictwie takie plony są już niewystarczające jeśli chcemy mówić o opłacalności produkcji. Wielu znanych mi sadowników, m.in. poprzez zwiększenie nawożenia zarówno mineralnego, jak i stosowanie całej gamy nawozów dolistnych i różnego rodzaju biostymulatorów czy aminokwasów, zwiększyło średnie, coroczne plony do 50, a nawet 60 t/ha. Wprowadzane do uprawy odmiany są także wymagające nie tylko pod względem ilości dostarczanych im składników pokarmowych, ale również ich bezpieczeństwa (niepowodowanie ordzawień) oraz łatwości ich pobierania.

W najważniejszych procesach życiowych roślin uczestniczy około 13 składników mineralnych, które pełnią formę budulcową (pobierane są w największej ilości) i do nich zaliczamy takie makroelementy jak: N, K, P, Mg, Ca i S. Inne uczestniczą głównie w procesach biochemicznych (pobierane są w mniejszych ilościach), zaliczane są do nich takie mikroelementy jak Fe, B, Zn, Mn, Cu, Cl i Mo. W sadach często występują problemy z pobieranie nie tylko mikroelementów lecz również składników budulcowych. Wtedy konieczne jest wspomaganie nawożenia mineralnego nawożeniem dolistnym. Droga pozakorzeniowa jest także tańszą formą dostarczania niektórych pierwiastków, zwłaszcza mikroelementów. Szczególnie wczesną wiosną, kiedy zapotrzebowanie na składniki odżywcze jest bardzo duże, warto stosować tę formę dokarmiania drzew. W tym okresie mogą wystąpić warunki niesprzyjające pobieraniu składników z gleby: chłodna i wilgotna pogoda; przemarznięcie lub nadmarznięcie korzeni; susza lub nadmiar wody (stres tlenowy) czy uszkodzenia systemu korzeniowego przez gryzonie. Nawożenie dolistne na początku okresu wegetacji najprościej dostosować do faz fenologicznych oraz aktualnie panujących warunków.

2pierwiastki_wazne_na_starcie_intermag_01 Fot. 2. Pękanie pąków

Pękanie pąków W okresie pękania pąków (fot. 2) ważne jest zwiększenie odporność rośli na niskie temperatury. W tym celu poleca się dolistne dostarczanie pękającym pąkom cynku (najlepiej w formie schelatowanej). Problemy z pobieraniem tego składnika z gleby nasilają się szczególnie chłodną i deszczową wiosną. Dokarmianie tym pierwiastkiem powinno być wykonane od fazy pękania pąków do fazy mysiego ucha z uwagi na możliwą do wystąpienia fitotoksyczność. W tym okresie preparaty cynkowe można stosować z reguły w wyższej zalecanej dawce. Podanie wtedy cynku zapewnia optymalne zapatrzenie kwiatów i młodych zawiązków w ten składnik oraz sprzyja pobieraniu wapnia. Owoce optymalnie zaopatrzone w cynk są bardziej jędrne i mniej wrażliwe na uszkodzenia. Niedobór tego składnika objawia się najczęściej chlorozą liści wierzchołkowych (jest podobna do objawów niedoboru żelaza), która następnie przechodzi w rozetkowatość pędów ze skróceniem międzywęźli.

??????????????????????????????? Fot. 3. Sad, gdzie doszło do uszkodzeń mrozowych

Jeśli zimą doszło do uszkodzeń mrozowych drewna (fot. 3) lub pąków, w fazie pękania pąków poleca się dolistne dokarmianie drzew 1% roztworem saletry potasowej w połączeniu z preparatem cynkowym (najlepsze są nawozy, w których cynk występuje w postaci schelatowanej). W tym okresie warto do takich zabiegów włączyć mineralne biostymulatory, np. zawierające tytan. Jego dodatek będzie sprzyjał lepszemu pobieraniu dostarczanych składników, których zadaniem jest zbudowanie w roślinie tzw. pompy ssącej. Zabiegi te proponuje się wykonywać raczej w godzinach wieczornych (nie wolno takiego zabiegu przeprowadzać w czasie słonecznej pogody). Po 4 lub 5 dniach, w sadach uszkodzonych w okresie zimowym, poleca się dokarmianie pozakorzeniowe preparatami fosforowymi. Fosfor jest składnikiem, który uczestniczy m.in. w podziałach komórkowych, ukorzenianiu się roślin, reguluje obfitość kwitnienia, pływa na wybarwianie się jabłek oraz na jędrność owoców (razem z wapniem i borem), a także odgrywa dużą rolę w procesie wiązania dwutlenku węgla. W przypadku niedoboru tego pierwiastka na liściach pojawiają się chlorozy o zabarwieniu czerwonym i purpurowym, rośliny słabo rosną, nie rozgałęziają się, opóźnia się także rozwój generatywny oraz dojrzewanie nasion i owoców. W zapotrzebowaniu odmian jabłoni na fosfor występują pewne różnice. Duże zapotrzebowanie na ten składnik wykazują z reguły odmiany wielkoowocowe, a mniejsze – odmiany o drobniejszych owocach.

Mysie ucho W tej fazie można wykonać kolejny zabieg chelatem cynkowym – zadaniem tego zabiegu jest przyspieszenie procesów regeneracji uszkodzeń mrozowych, a także poprawa kondycji drzew po zimie. W tej fazie poleca się także dokarmianie dolistne drzew potasem (jego rola jest tutaj podobna jak w czasie pękania pąków). Czasami w fazie mysiego ucha występują bardzo niekorzystne warunki – jest zimo i deszczowo – wtedy warto do zabiegów dokarmiania dolistnego drzew włączyć preparaty miedziowe, które nie tylko likwidują ewentualne niedobory tego mikroelementu, ale również wpływają na wielkość i jakość plonu. Miedź zastosowana w tym okresie zwiększa także odporność roślin na niektóre patogeny. W tych sadach, gdzie stosuje się często fungicydy miedziowe z reguły nie występują problemy z niedoborem tego pierwiastka w roślinach. Ewentualne niedobory Cu mogą jednak zaburzyć prawidłowy przebieg procesu fotosyntezy i oddychania, co w konsekwencji bardzo niekorzystnie może odbić się na plonowaniu roślin. Dlatego w warunkach szczególnie niekorzystnych dla rozwoju (jakie panują wczesną wiosną) warto wykonać jeden zabieg preparatem zawierającym łatwo dostępne dla roślin związki miedzi. Tego typu nawozy poleca się stosować łącznie z mocznikiem i siarczanem magnezu.

Jeśli jednak w okresie mysiego ucha zanotowano silne przymrozki lub drzewa wymagają dalszej regeneracji po mroźnej zimie poleca się znów zastosowanie nawożenia wspomagające regenerację uszkodzeń, a więc zabieg 1% roztworem saletry potasowej (KNO3), tym razem z dodatkiem nawozu o podobnej zawartości azotu, potasu i fosforu. W przypadku nawozów zrównoważonych warto sięgać obecnie po produkty wzbogacane także o ważne dla roślin mikroelemty, a także sprzyjające pobieraniu składników pokarmowych aminokwasy oraz mineralne stymulatory wzrostu takie jak tytan. Takich zabiegów nie powinno się wykonywać w czasie słonecznej pogody, najlepsze są godziny wieczorne. Od stadium mysiego ucha warto rozpocząć pozakorzeniowe dostarczanie krzemu. Zadaniem tego pierwiastka jest wzmocnienie struktur komórkowych, a tym samym zwiększenie tolerancji na niską temperaturę, oraz utrudnienie żerowania szkodnikom.

4pierwiastki_wazne_na_starcie_intermag_01 Fot. 4. Zielony pąk

Zielony pąk W okresie zielonego pąka (fot. 4) warto zadbać m.in. o dobre zaopatrzenie roślin w azot, fosfor, potas i bor. Nawożenie dolistne nawozami zawierającymi mikroelementy, ale również azot, fosfor, potas i bor w okresie zielonego pąka pozwala nie tylko prawidłowo odżywiać pąki kwiatowe, ale również poprawia kondycję pierwszych liści. Jest szczególnie polecane w sadach z drzewami na podkładkach karłowych oraz w młodych nasadzeniach. W tym okresie można użyć nawozów o zrównoważonej ilości azotu, potasu i fosforu (najlepiej jeśli będą one wzbogacone o inne mikroelementy oraz mineralne stymulatory wzrostu). Stosowanie na tym etapie mineralnych stymulatorów wzrostu nie tylko ułatwia pobieranie składników odżywczych, ale zwiększa również odporność roślin na warunki stresowe.

Najprostszą formą uzupełnienia niedoborów azotu jest podawanie niewielkich dawek mocznika (azot występuje w nim w formie amidowej). Dobre zaopatrzenie drzew w tym okresie w ten pierwiastek sprzyja lepszemu zawiązywaniu owoców. Prawidłowe zaopatrzenie w azot, a także w bor będzie na tym etapie szczególnie ważne w kwaterach gdzie zapowiada się obfite kwitnienie drzew. W przypadku prognozowanych przymrozków, należy ograniczyć nawożenie azotowe, które może zwiększać podatność części zielonych na uszkodzenia spowodowane ujemną temperaturą.

Bor to kolejny bardzo ważny mikroelement w uprawie drzew owocowych. Zawartość tego pierwiastka w glebach w Polsce jest bardzo niska. Silny deficyt boru w glebie prowadzi do problemów w rozwoju strefy włośnikowej systemu korzeniowego, zaburzeń w kwitnieniu i zawiązywaniu owoców. Spada przez to wysokość i jakość uzyskiwanych plonów (dochodzi do nieregularnego grubienia ścian komórkowych, spękania i skorkowacenia skórki, a także miąższu). Bor odgrywa także ważną rolę w transporcie węglowodanów, przemianach białek oraz w procesie zapłodnienia (wzmacnia pyłek). Opryskiwanie drzew wiosną preparatami borowymi polepsza zawiązywanie owoców. Poleca się 3-krotne jego dostarczanie: w fazie zielonego/różowego pąka, opadania płatków kwiatowych oraz 14 dni po kwitnieniu. Dolistne 3-krotne dokarmianie tym pierwiastkiem jest szczególnie wskazane jeśli w okresie kwitnienia są niskie temperatury i często pada deszcz, gdyż takie warunki ograniczają transport boru (zgromadzonego np. w minionym sezonie przez jesienne opryskiwanie drzew) do kwiatów.

U takich odmian jak ‘Šampion’, ‘Idared’ czy ‘Golden Delicious’ w okresie zielonego/różowego pąka wskazane jest opryskiwanie drzew chelatami żelaza. Pierwiastek ten odgrywa w roślinie ważną rolę w procesie oddychania oraz podziałów komórkowych, pełni także rolę katalityczną. Okazuje się, że istnieją możliwości zwiększenia aktywności jonów żelaza w komórkach roślinnych poprzez opryskiwanie drzew preparatami zawierającymi tytan lub stosowanie biostymulatorów zawierających ten pierwiastek.

W sytuacji skrajnie niskiej temperatury czy przymrozków, które dosyć często występują w okresie zielonego pąka, lub w przypadku silnego uszkodzenia drzew w okresie zimowym, w tej fazie można także zastosować program poprawiający przewodzenie i regenerację uszkodzeń. Poleca się wtedy zastosować nawóz magnezowy (może być wzbogacony o mikroelementy) w połączeniu z borowym i gibereliną GA4+7. Dobre efekty na tym etapie daje również stosowanie mineralnych stymulatorów, które wspomagają rośliny w warunkach stresowych, a także stymulują pobieranie składników pokarmowych.

Artykuł pochodzi z nr 2/2012 czasopisma „Sad Nowoczesny"

 

Autor: Wiesław Ciecierski, Intermag

 

Komentarze

Podobne artykuły

Sad Nowoczesny

Sad Nowoczesny 1/2022

magazine cover image KUP PRENUMERATĘ ZOBACZ E-WYDANIE

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody