Dzwonek  Czytaj prenumeratę już od 167 zł  Skorzystaj

Nawożenie i ochrona – w trosce o jakość owoców

Nawożenie i ochrona – w trosce o jakość owoców

Gdy drzewa zawiązały już odpowiednią liczbę owoców, to po zabiegach związanych z chemicznym i mechanicznym przerzedzaniem przychodzi czas na nawożenie dolistne, wpływające na jakość owoców, a w tym m.in. ich wielkość, wybarwienie, odporność na choroby. Pierwsze tygodnie po zawiązaniu decydują o trwałości owoców w czasie przechowywania.

W poprzednim numerze przedstawiono zabiegi wpływające na poprawę kwitnienia oraz zawiązywania owoców, poniżej zawarto informacje jak poprawić jakość owoców.

fot_1_nawozenie_i_ochrona0001 Fot. 1.

Ważne w prawidłowym przebiegu procesów energetycznych

Okres bezpośrednio po zawiązaniu owoców to niezwykle istotny czas dla młodych zawiązków (fot. 1). Wtedy należy zadbać o ich prawidłowy wzrost poprzez dolistne dokarmianie potasem. Składnik ten jest niezbędny do uzyskania owoców prawidłowej wielkości (zwiększa intensywność podziałów komórkowych), dobrze wybarwionych oraz jędrnych. Składnik ten odgrywa również kluczową rolę w reakcjach przenoszenia i akumulacji energii w procesach biochemicznych. Jest również niezbędny do prawidłowego przebiegu procesu fotosyntezy, oddychania i przemiany materii. Należy również wiedzieć, że potas uczestniczy w transporcie związków organicznych przez błony komórkowe.

fot_2_nawozenie_intermag Fot. 2.

Kolejnym ważnym pierwiastkiem dla młodych zawiązków jest fosfor. O jego niedoborze świadczą ciemnozielone liście, rzadko osadzone na pędzie, przebarwiające się na kolor karminowo-bordowy z półksiężycowymi, nekrotycznymi plamami na brzegach. Owoce z drzew niedostatecznie zaopatrzonych w ten składnik są matowe, mało smaczne, źle wybarwione, wykazują brak jędrności, a w trakcie przechowywania są podatne na różnego rodzaju rozpady. W przypadku polecanych w tym okresie nawozów do dokarmiania dolistnego można sięgać po produkty zawierające sam fosfor. Ciekawe możliwości dają wprowadzane na rynek w ostatnim czasie krystaliczne lub płynne nawozy dolistne zawierające NPK (oczywiście z przewagą fosforu) w połączeniu z mikroelementami, aminokwasami oraz tytanem. Takie połączenie dostarczanego w tym czasie fosforu powoduje, że drzewa i młode zawiązki zaopatrywane są w inne niezbędne w tym okresie składniki. Dodatek aminokwasów oraz mineralnych stymulatorów polepsza i przyspiesza wykorzystanie dostarczanych składników (fot. 2).

Coraz więcej osób stosując nawozy dolistne, przy stale rosnących cenach fungicydów, malejącej ich liczbie oraz problemach z opornościami, stara się również sięgać po nawozy z tzw. wartością dodaną. Chodzi tutaj o produkty, które nie tylko odżywiają, ale również ograniczają porażenie roślin przez patogeny chorobotwórcze lub zwiększają odporność roślin. Do takich produktów zaliczają się np. wysokozasadowe nawozy zawierające np. fosfor i potas. Niezwykle ważnymi składnikami aplikowanymi w trakcie rozwoju owoców są siarka i magnez, które w postaci siarczanu magnezu rutynowo dodawane są przez sadowników do zbiorników opryskiwaczy podczas wykonywania zabiegów ochrony lub dokarmiania dolistnego. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj siarczan magnezu trójwodny. W okresie wyrastania owoców warto sięgać także po produkty, które oprócz magnezu zawierają także siarkę i mikroelementy. Traktowanie drzew takimi nawozami poprawia stan odżywienia poprzez intensyfikację wykorzystania podstawowych składników pokarmowych dostarczonych z nawozów doglebowych. Należy tutaj pamiętać, że magnez to składnik odpowiadający za prawidłową budowę chlorofilu i intensyfikujący fotosyntezę. Uczestniczy także w transporcie asymilantów, reguluje gospodarkę wodną oraz zwiększa odporność roślin na niską temperaturę.

Wapń – ale jaki i jak? Jednym z najważniejszych składników pokarmowych dostarczanych pozakorzeniowo jest wapń. Oczywiście mimo tego gleby należy regularnie nawozić mineralnymi nawozami wapniowymi, gdyż mają decydujący wpływ na pH gleby, a w tym przypadku należy zdać sobie sprawę, że cały czas większość gleb użytkowanych sadowniczo w Polsce ma pH zbyt niskie. Odbija się to również niekorzystnie na pobieraniu innych składników pokarmowych z gleby – optymalne pH dla jabłoni i gruszy to 6,2–6,7. Wapń wpływa także pozytywnie na prawidłową strukturę gleby. Mimo nawożenia doglebowego, większość sadowników wie o tym, że drzewa należy dokarmiać dolistnie wapniem. Składnik ten bowiem zwiększa jędrność owoców (jest składnikiem budulcowym ścian komórkowych, związków pektynowych i blaszki środkowej, dzięki czemu budowa tkanek jest stabilna).

Coraz większą uwagę zwraca się na budowanie w owocach tzw. silnej pompy auksynowo-wapniowej. Należy również wiedzieć, że owoce z dobrze wykształconymi nasionami zawierają więcej auksyn, a więc wykazują większą zdolność pobierania wapnia. Dlatego przed kwitnieniem i w jego trakcie należy użyć stymulatorów zawierających tytan, który wpływa pozytywnie na wydłużenie żywotności pyłku, a tym samym stymuluje lepsze zapylenie i zapłodnienie, co prowadzi do powstawania większej liczby dobrze wykształconych nasion. Na rynku dostępne są także produkty, które pozwalają na sztuczną budowę pompy auksynowo-wapniowej. Produkty te przynoszą bardzo dobre rezultaty musi być jednak spełniony szereg warunków zapewniających dobry transport wapnia poprzez system korzeniowy do owoców. Po pierwsze gleba musi zawierać dostępny dla roślin wapń, po drugie drzewa muszą być w dobrej kondycji i mieć dobrze wykształconą rozetkę liściową wokół kwiatów lub zawiązków. W innym przypadku pozostaje użycie tradycyjnych produktów wapniowych. Warto sięgnąć po nawozy wapniowe, które nie tylko będą wzbogacały owoce w ten pierwiastek, ale również będą nośnikami tak ważnych dla prawidłowego rozwoju drzewa składników jak magnez, miedź, cynk, bor czy molibden. W ich przypadku należy pamiętać o dobrym pokryciu cieczą roboczą owoców. By poprawić skuteczność nawożenia dolistnego można korzystać, np. z różnego rodzaju kondycjonerów wody. Produkty te poprzez, np. obniżenie pH cieczy użytkowej, znacząco poprawiają efektywność działania nawozów dolistnych, a także bardzo często aplikowanych z nimi środków ochrony roślin. Dobrym rozwiązaniem są również adiuwanty. Ułatwiają one prawidłowe nanoszenie, pokrycie oraz utrzymanie warstwy cieczy roboczej na opryskiwanych uprawach. W ostatnich sezonach sadownicy obserwują dobre efekty użycia nawozów wapniowych z aminokwasami lub tradycyjnych nawozów wapniowych z dodanymi produktami aminokwasowymi. Dzięki nim podawany owocom wapń jest dużo lepiej wykorzystany.

Większe i ładniejsze owoce Jednym z najważniejszych czynników, decydujących o prawidłowej wielkości owoców jest pozostawienie na drzewie optymalnej liczby zawiązków. W tym celu polecam artykuły o przerzedzaniu, jakie opublikowano w tegorocznych numerach „Sadu Nowoczesnego” (SN 3 i SN 4). Oczywiście należy również pamiętać o zabiegach związanych chociażby z nawożeniem mineralnym i dolistnym potasem – składnik pobierany przez rośliny sadownicze w największej ilości. Pierwiastek ten jest szczególnie ważny dla odmian potasolubnych, do których zalicza się, m.in. ‘Gala’, ‘Elstar’, ale również ‘Golden Delicious’ czy nawet ‘Idared’. Zwiększone zapotrzebowanie na ten składnik wykazują również wcześnie dojrzewające odmiany jabłoni oraz grusze. U takich odmian wiosenne nawożenie potasem powinno oscylować w granicach 100–130 kg K2O/ha. Dzięki temu nie tylko stymulujemy wyrastanie większych owoców, ale również ich lepsze wybarwienie. Potas odpowiada, m.in. za prawidłową gospodarkę wodną roślin, poprawia odporność na choroby i szkodniki, reguluje otwieranie aparatów szparkowych, jest aktywatorem wielu enzymów i hormonów roślinnych, a także bierze udział w gospodarce azotowej roślin.

Największe zapotrzebowanie na ten składnik występuje w okresie zawiązywania owoców oraz w okresie ich intensywnego wzrostu. Objawy niedoboru tego składnika to zahamowanie wzrostu pędów i liści. Pierwsze symptomy braku tego pierwiastka obserwuje się u podstawy pędów, w postaci przebarwień na brzegu blaszki liściowej.

W przypadku nawożenia dolistnego składnik ten powinien być aplikowany już od fazy zielonego pąka. Na rynku dostępne są również wieloskładnikowe nawozy z przewagą potasu wzbogacone w mikroelementy oraz aminokwasy i tytan.

Gładka skórka O jakości owoców decyduje nie tylko ich wielkość, jędrność, ale również prawidłowe wybarwienie oraz odpowiedniej jakości, najczęściej gładka, pozbawiona ordzawień skórka. Podatne na ordzawianie są ‘Golden Delicious’ (fot. 3), trochę mniej ‘Gala’, ‘Šampion’, ‘Rubinette’. U niektórych odmian ordzawienia są następstwem porażenia przez mącznika np. ‘Idared’ czy ‘Cortland’, a u ‘Jonagoldów’ powodowane są przez pordzewiacza jabłoniowego. Najczęściej ordzawienia powstają we wczesnym stadium wzrostu jabłek, od stadium różowego pąka do 30–40 dni po kwitnieniu. W fazie szybkiego wzrostu młodych zawiązków ich warstwa kutikuli jest cienka i łatwo jest zakłócić jej formowanie. W efekcie tych uszkodzeń powstają ordzawienia. Zawiązki ordzawiają się szczególnie łatwo, jeśli temperatura nocą jest wysoka (powyżej 17oC). Dlatego ważne jest użycie w tym okresie, np. mineralnych stymulatorów wzrostu zawierających tytan (już w czasie kwitnienia) czy giberelin, ograniczających negatywny wpływ warunków atmosferycznych, środków chemicznych czy nawozów intensywnie aplikowanych w tym czasie. Należy unikać preparatów uszkadzających skórkę oraz mieszania preparatów, nawet jeśli stosowane osobno nie ordzawiają zawiązków. Bardzo ważna jest również technika i warunki, w jakich przeprowadzane są zabiegi nawożenia dolistnego czy ochrony. Istotnym jest przestrzeganie informacji podanych na etykiecie-instrukcji stosowania danych produktów.

fot_4_nawozenie_intermag Fot. 3.

W przypadku programu giberelinowego zaleca się wykonanie po kwitnieniu 2 lub 3 zabiegów produktami zawierającymi GA4+7. Każdorazowo jednak liczbę zabiegów oraz dawkę preparatu należy dostosować do aktualnie panujących warunków oraz podatności na uszkodzenia traktowanej odmiany, np. dla ‘Golden Deliciousa’ doradcy sadowniczy zalecają nawet trzy zabiegi: pierwszy pod koniec kwitnienia, a kolejne co 7–10 dni. U odmian podatnych na przemienne owocowanie, do których zazwyczaj zaliczają się odmiany triploidalne, rekomenduje się 1 lub 2 zabiegi do dwóch tygodni po kwitnieniu w niższej dawce. Zaleca się także, aby produkty zawierające gibereliny były używane w temperaturze minimum 16oC i wysokiej wilgotności powietrza.

W okresie wzrostu owoców, poleca się także produkty zawierające mangan (fot. 3). Dzięki temu wzmacnia się barwę zasadniczą skórki, przez co u odmian dwukolorowych zwiększa się kontrast między częścią wybarwioną, a tą bez rumieńca. Dolistne nawozy zawierające mangan wpływają również na lepszą zdrowotność roślin, stymulują wzrost wydłużeniowy komórek, uczestniczą w metabolizmie białek, cukrów, lipidów oraz w syntezie witaminy C.

Fot. Intermag

Artykuł pochodzi z nr 5/2012 czasopisma "Sad Nowoczesny"

 

Autor: Wiesław Ciecierski, Intermag

 

Komentarze

Podobne artykuły

Sad Nowoczesny

Sad Nowoczesny 1/2022

magazine cover image KUP PRENUMERATĘ ZOBACZ E-WYDANIE

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody